Ο Παρθενώνας, που υμνήθηκε από αμέτρητους συγγραφείς, ιστορικούς μελετητές και καλλιτέχνες όλου του κόσμου, αποτέλεσε τον πόλο έλξης αναρίθμητων περιηγητών που τον επισκέπτονταν καθημερινά για να θαυμάσουν και να διδαχθούν τέχνη και πολιτισμό.

Δυστυχώς, όμως, δεν περιορίστηκαν μόνο στο θαυμασμό και στη μελέτη του μνημείου, διότι την εποχή εκείνη συνηθιζόταν κάθε επισκέπτης του Παρθενώνα να παίρνει μαζί του ένα «σουβενίρ» για τη συλλογή του και ως ανάμνηση της επίσκεψης του σε αυτό το υπέρλαμπρο μνημείο της ελληνικής κλασικής εποχής. Το βάρος του μαρμάρου τους υποχρέωνε να επιλέγουν ποιοτικά κομμάτια, τμήματα γλυπτικών συνθέσεων και αρχιτεκτονικά μέλη που έφεραν ιδιαίτερη γλυπτική διακόσμηση.

Ώσπου το 1801 ήρθε ο μεγάλος «χονδρέμπορος» Έλγιν, ο οποίος ενδιαφέρθηκε και για την ποιότητα και για την ποσότητα».

Ε.Φ.

Από άρθρο στο περιοδικό «ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ» Ιανουάριος 2003

...

2 photosView More

The post Από άρθρο στο περιοδικό «ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ» Ιανουάριος 2003 appeared first on Ε.Ε.Ε.Γ.Α.

Η λεηλασία των μνημείων της Ακρόπολης από τον λόρδο Έλγιν για εμάς τους Έλληνες είναι και θα είναι πάντα μία ανοικτή πληγή και για κάθε πολιτισμένο άνθρωπο της γης μια άδικη και αποτρόπαια πράξη. Μία άδικη πράξη ενός εκπροσώπου του αγγλικού στέμματος εις βάρος της πολιτιστικής κληρονομιάς ενός ένδοξου και υπερήφανου έθνους, που ακόμα και μέσα από το σκοτάδι της δουλείας δεν έπαψε ποτέ να διδάσκει την Ευρώπη, Τέχνη και Πολιτισμό.

Ε.Φ.

Από ομιλία στην Σ.Σ.Α.Σ. 23/7/2009

...

4 photosView More

The post Από ομιλία στην Σ.Σ.Α.Σ. 23/7/2009 appeared first on Ε.Ε.Ε.Γ.Α.

Χρησιμοποιώντας λοστούς και πριόνια, οι άνθρωποι του Έλγιν αφήρεσαν με βίαιο και άγαρμπο τρόπο 17 μορφές από τα αετώματα, 15 μετώπες από την νότια πλευρά, 56 πλάκες από την ζωφόρο και επί πλέον πήραν ένα σπόνδυλο και ένα κιονόκρανο από την βόρεια κιονοστοιχία του Παρθενώνα.

Η αρπακτικότητα όμως του Έλγιν δεν περιορίστηκε μόνο στον Παρθενώνα. Άρπαξε μία Καρυάτιδα και έναν Ιωνικό κίονα από το Ερέχθειο στερώντας το μνημείο από βασικά δομικά και διακοσμητικά στοιχεία. Όλα αυτά μαζί με τέσσερις πλάκες από την ζωφόρο του ναού της Αθηνάς Νίκης, ένα κιονόκρανο και ένα σπόνδυλο από τα Προπύλαια, σήμερα βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο μακριά από τα μνημεία και τις θέσεις που είχαν επιλέξει οι φωτισμένοι Έλληνες γλύπτες. Φανταστείτε αυτοί οι δημιουργοί, αυτοί οι ημίθεοι που σμίλεψαν τα πεντελικά μάρμαρα να γνώριζαν την τύχη των έργων τους.

Ε.Φ.

Από ομιλία στο κέντρο ιστορίας της Θεσ/νίκης (Μέγαρο Μπίλλη) 26/4/2006

...

5 photosView More

The post Από ομιλία στο κέντρο ιστορίας της Θεσσαλονίκης (Μέγαρο Μπίλλη) 26/4/2006 appeared first on Ε.Ε.Ε.Γ.Α.

Κατά την αποξήλωση των μετωπών, της ζωφόρου και των εναέτιων αγαλμάτων προκλήθηκαν πολλές ζημιές στα πλησίον αυτών τμήματα, καθώς οι εργάτες τα πετούσαν καταγής από ύψος 12 μέτρων.

Οι περιγραφές και οι αφηγήσεις δύο Βρετανών περιηγητών του Έντουαρτ Ντόνγουελ και του Έντουαρτ Ντανιέλ Κλάρκ, που ήταν παρόντες στην αρπαγή των γλυπτών, δείχνουν την βαρβαρότητα και μαρτυρούν την αγαρμποσύνη των «καλλιτεχνών» του Έλγιν. Ο καθηγητής και ιστορικός Εντουαρτ Ντόνγουελ που επισκέφτηκε δύο φορές την Αθήνα, έγραψε: «……Δοκίμασα τη λύπη και την ταπείνωση να παραστώ ενώ ο Παρθενώνας γυμνώνονταν από τα λαμπρότερα γλυπτά. Μερικά δε από αυτά ρίχνονταν καταγής από ύψος 12 μέτρων. Στρέφαμε με αποτροπιασμό το πρόσωπο μας να μην δούμε αυτές της βέβηλες πράξεις που κατέστρεφαν ότι παρήγγειλε η υψηλή διάνοια του Περικλή και ότι εκτέλεσε η μεγαλοφυΐα του Φειδία».

Ο καθηγητής Έντουαρτ Ντανιέλ. Κλάρκ περιέγραψε τη σκηνή απόσπασης μίας μετώπης, η οποία ξέφυγε από τα χέρια των εργατών και κομματιάστηκε πέφτοντας επάνω στις μαρμάρινες βαθμίδες του Παρθενώνα: «…είδαμε με θλίψη το κενό που δημιουργήθηκε από την αφαίρεση της μετώπης. Όλοι οι ηγεμόνες όσα μέσα και πλούτη και αν διαθέτουν δε θα μπορούσαν ποτέ να αποκαταστήσουν αυτήν την ζημιά.

Συγκλονιστική είναι και αφήγηση ενός άλλου Βρετανού του διάσημου αρχιτέκτονα Ρόμπερτ Σμιρκ που παρακολουθούσε τους ανθρώπους του λόρδου Έλγιν να αποξηλώνουν με βίαιο και άγαρμπο τρόπο τις πλάκες της ζωφόρου: «Ενοχλήθηκα ιδιαίτερα όταν έβλεπα τους εργάτες του Έλγιν να μετακινούν με λοστούς τα μάρμαρα των τοίχων για να αφαιρέσουν ανάγλυφες πλάκες της ζωφόρου. Οι πέτρες που έπεφταν στο δάπεδο του Παρθενώνα τράνταζαν όλο το έδαφος με ένα βαθύ κενό ήχο που έμοιαζε σαν σπασμωδικό μουγκρητό του πληγωμένου πνεύματος του ναού.

Ε.Φ.

Από ομιλία στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Ασπρόπυργου 3/3/2008

...

3 photosView More

The post Από ομιλία στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Ασπρόπυργου 3/3/2008 appeared first on Ε.Ε.Ε.Γ.Α.

Την μεγαλύτερη όμως αντίδραση προκάλεσε ένας άλλος λόρδος της Αγγλίας, ο φιλέλληνας Λόρδος Μπάυρον που με την ποιητική του κραυγή καταδικάζει τις ανήθικες και βάρβαρες πράξεις του Έλγιν εις βάρος της πολιτιστικής κληρονομιάς ενός σκλαβωμένου λαού που κάποτε ένδοξος και ελεύθερος υπήρξε.

«Τυφλά είναι τα μάτια που δεν δακρύζουν βλέποντας τη λεηλασία των ιερών από βέβηλα χέρια Εγγλέζων…» «…Καταραμένη νάναι η ώρα που ξεχύθηκαν από το νησί τους για να γκρεμίσουν τα ιερά που φθονεροί καιροί σεβάστηκαν και τύραννοι άφησαν όρθια…». «Ελάτε λοιπόν εσείς οι κλέφτες ελεεινοί να συλήσετε ό,τι απόμεινε στον μαραμένο τόπο και ό,τι οι προσκυνητές ζητούν να δουν…»

Στο ποίημα του η «Κατάρα της Αθηνάς», ο Μπάυρον βλέπει τον εαυτό του ανάμεσα στα χαλάσματα του Παρθενώνα. Καθώς καταμετρά τα ερείπια, παρουσιάζεται μπροστά του η ίδια η Αθηνά με πληγωμένη την πανοπλία και σπασμένο το δόρυ: «Θνητέ, αυτό το ύφος της ντροπής δείχνει ότι είσαι Βρετανός. Κάποτε όνομα τιμώμενο, πρώτο ανάμεσα στους δυνατούς ηγήτορες της ελευθερίας. Γύρω σου κοίτα, κοίτα καλά τούτον τον άδειο βεβηλωμένο ναό. Μέτρα ξανά τα λεηλατημένα με την βία ερείπια. Ηγέτης των εχθρών σου η Παλλάδα θε να είναι».

Στην συνέχεια ο Μπάυρον τολμά να δώσει μία απάντηση στο ξέσπασμα της Αθηνάς: «Μην κατηγορείς την Αγγλία γι’ αυτήν την τρομερή πράξη. Η Αγγλία τον αποκηρύσσει διότι είναι Σκότος και σ’ αυτήν την χώρα η Θεά της Σοφίας ποτέ δεν μπόρεσε να βασιλέψει. Σ’ αυτήν την χώρα που το αγριάγκαθο προδίδει την τσιγκουνιά της γης, το άγονο χώμα, η σκοτεινή ομίχλη και τα μικρόβια θολώνουν το ανθρώπινο μυαλό. Αυτή η γη που στέλνει τα επίβουλα παιδιά της σε Ανατολή και Δύση, κέρδη παράνομα να κατακτήσουν»….Ας είναι καταραμένη η ώρα που έστειλε αυτόν τον τιποτένιο σ’ αυτόν τον αγιασμένο τόπο…».

Ο λόρδος Μπάιρον τιμήθηκε όσο κανένας άλλος φιλέλληνας από την Ελλάδα. Το όνομα του χαράχτηκε από ανώνυμους Έλληνες επάνω στα μάρμαρα των μνημείων στο Σούνιο, στο όρος Πεντέλη, στους Δελφούς, στο Μνημείο του Λυσικράτη και σε ένα κιονόκρανο του Ερεχθείου.

Ε.Φ.

Ομιλία στην κεντρική βιβλιοθήκη του Δήμου Θεσ/νίκης 29/3/2006

...

5 photosView More

The post Από ομιλία στην κεντρική βιβλιοθήκη του Δήμου Θεσ/νίκης 29/3/2006 appeared first on Ε.Ε.Ε.Γ.Α.

Στον «Θρήνο της Καρυάτιδας» ο Βρετανός συγγραφέας και ιστορικός Fred. Sylvester N. Douglas έγραψε πως ο υπηρέτης του Διοικητή της Ακρόπολης τον επιβεβαίωσε ότι οι πέντε Καρυάτιδες που έχασαν την αδερφή τους τα βράδια εξέφραζαν την λύπη τους με θλιβερούς αναστεναγμούς και όταν άκουγε αυτό το παράπονο ένοιωθε τόση συγκίνηση που αναγκαζόταν να απομακρυνθεί.

Άλλη μία αναφορά στην Καρυάτιδα μας πληροφορεί ότι, όταν απομακρύνθηκε από το Ερεχθείο, ολόκληρη η πόλη αντηχούσε από πονεμένους αναστεναγμούς και θρήνους καθώς οι άλλες πέντε Καρυάτιδες θρηνούσαν για την αρπαγή της αδερφής τους.

Ε.Φ.

The post Από ομιλία στη συνάντηση φοιτητών στο προσκύνημα της Μ. Παναγιάς της Χαλκιδικής 8/7/2010 appeared first on Ε.Ε.Ε.Γ.Α.

Φανταστείτε τη θλίψη που ένοιωσα όταν την βρήκα επιτέλους καταχωνιασμένη σε ένα τελείως ακατάλληλο χώρο, σε ένα πραγματικό κελί. Φορτωμένη με ένα τσιμεντένιο δοκάρι στο κεφάλι, δύο αιώνες τώρα, στηρίζει ένα πατάρι του Βρετανικού Μουσείου.

Φανταστείτε την οργή και την αγανάκτηση μου όταν αντίκρισα μία παρέα επισκεπτών να περιμένουν στην σειρά για να γαντζωθούν επάνω στις εύθραυστες πτυχώσεις του ενδύματος της, να την αγκαλιάσουν και να φωτογραφηθούν μαζί της. Ένας νεαρός για να διασκεδάσει την συντροφιά του είχε επιδοθεί σε άσεμνες χειρονομίες…

Τρεις ώρες έκανα συντροφιά στην Καρυάτιδα και όσο ήμουνα κοντά της έκανα χρέη φύλακα και δεν άφηνα κανέναν να την πλησιάσει. Το δικό μου χάδι το δέχτηκε με ανακούφιση, γιατί ήταν ένα χάδι αδελφικό. Ένα χάδι Ελληνικό!!!

Ξαφνικά άκουσα παιδικές φωνές, γνώριμες φωνές. Ήταν μία ομάδα από ένα ελληνικό σχολείο. Καθώς πλησίαζαν τα άκουσα να σιγοψιθυρίζουν: “Τα μάρμαρα μας. Μας τα κλεψαν”. Μόλις αντίκρισαν την Καρυάτιδα αναφώνησαν όλα μαζί: “αχ, η Καρυάτιδα! αχ, η Καρυάτιδα!”. Τα κάλεσα κοντά μου και τα παρότρυνα να δώσουν και αυτά ένα χάδι στην ξενιτεμένη Κόρη των Αθηνών. ΕΝΑ ΧΑΔΙ ΑΔΕΛΦΙΚΟ, ΕΝΑ ΧΑΔΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟ..!».

Ε.Φ.

Από ομιλία στο Γενικό Λύκειο Πευκών Θεσ/νίκης 23/10/2014

...

4 photosView More

The post Από ομιλία στο Γενικό Λύκειο Πεύκων Θεσσαλονίκης 23/10/2014 appeared first on Ε.Ε.Ε.Γ.Α.

Την περίοδο που ο Λόρδος Έλγιν είχε επιδοθεί στο καταστροφικό του έργο στην Ακρόπολη, οι αντιδράσεις από ελληνικής πλευράς εκδηλώθηκαν από την πρώτη στιγμή. Περιορίστηκαν όμως σε μορφή βουβού παράπονου και αβάσταχτου πόνου, καθώς οι σκλαβωμένοι Έλληνες ένοιωθαν πιο έντονη την τυραννία των Οθωμανών που δεν τους επέτρεπε να εμποδίσουν τον Έλγιν στην λεηλασία των μνημείων.

Ο Αθανάσιος Ψαλλίδας από τα Γιάννενα είπε σε έναν Βρετανό περιηγητή: «Εσείς οι άγγλοι, που παίρνετε τα έργα των προγόνων μας, να τα φυλάξετε καλά, γιατί κάποτε εμείς οι Έλληνες θα έρθουμε να τα ζητήσουμε».

Ε.Φ.

The post Από ομιλία στο 10ο Δημοτικό σχολείο Καλαμαριάς 4/12/2014 appeared first on Ε.Ε.Ε.Γ.Α.

Ο Hugh Hammersly πρότεινε στην Βρετανική κυβέρνηση να αγοράσει τα Γλυπτά από τον Έλγιν με σκοπό τη φύλαξη τους και όταν υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες να επιστραφούν στη χώρα όπου δημιουργήθηκαν. Θεωρήθηκε δε απαραίτητο ότι πρέπει να γνωστοποιηθεί ότι η Βρετανία κρατά και φυλάσσει τα γλυπτά μέχρις ότου ζητηθούν από τους τωρινούς ή μελλοντικούς κυρίους της Αθήνας, δεσμεύεται δε να τα επιστρέψει χωρίς ιδιαίτερες διατυπώσεις και διαπραγματεύσεις.

Ε.Φ.

The post Από ομιλία στον Δήμο Εμμανουήλ Παπά 13/5/2006 appeared first on Ε.Ε.Ε.Γ.Α.

Με αυτά τα λόγια ο Αθανάσιος Ψαλίδας, λόγιος από τα Γιάννενα, προειδοποιούσε τον Άγγλο Τζον Χομπχάους πως κάποτε οι Έλληνες, ελεύθεροι πια και σαν ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος θα διεκδικήσουν τους θησαυρούς της εθνικής τους κληρονομιάς, που με βάρβαρο τρόπο αφήρεσε από τα μνημεία της Ακρόπολης ο λόρδος Έλγιν.

Τώρα, που το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης βρίσκεται στην τελική του φάση και θεωρείται το πλέον κατάλληλο για τη διαφύλαξη και προβολή αυτών των πολιτιστικών αγαθών, τώρα που καταρρίπτεται πλέον και το πιο σημαντικό επιχείρημα των υπευθύνων του Βρετανικού Μουσείου για τη μη ύπαρξη κατάλληλου χώρου στην Ελλάδα, τώρα είναι η ώρα να γίνει πράξη η πρόταση του εκπροσώπου της Βουλής των Κοινοτήτων Χίου Χάμερσλι, που στις 7/6/1816 πρότεινε τα εξής: «…πρέπει να γνωστοποιηθεί ότι η Μεγάλη Βρετανία κρατά αυτά τα μάρμαρα υπό την προστασία της μέχρι να ζητηθούν από τους παρόντες ή μελλοντικούς κατόχους της πόλης των Αθηνών… δεσμεύεται δε να επιστρέψει αυτά χωρίς ιδιαίτερες διατυπώσεις και διαπραγματεύσεις».

Είναι η ώρα να ακουστεί και πάλι η φωνή ενός άλλου Βρετανού, του Φρεντερίκ Χάρισσον, που το 1890 έγραψε «Δώστε πίσω τα μάρμαρα», «… τα μάρμαρα του Παρθενώνα είναι για το ελληνικό έθνος χίλιες φορές πιο πολύτιμα από όσο θα ήταν για το αγγλικό έθνος…». Χαρακτήρισε δε όλα τα επιχειρήματα του Βρετανικού Μουσείου ως σοφιστείες. Τώρα πρέπει να γίνει αυτό που ο Ρότζερ Κάσεμεντ πρότεινε με το ποίημα που έγραψε το 1891«… επιστρέψτε τα μάρμαρα του Ελγίνου. Αφήστε τα ακηλίδωτα, καθάρια κάτω από τον αττικό ουρανό. Αφήστε τα να αγρυπνούν εκεί όπου η τέχνη αγρυπνά πάνω από τον τάφο του Φειδία».

Για τους υπεύθυνους του Βρετανικού Μουσείου, που ασφαλώς θα αναλογίζονται ότι αν επιστρέψουν τα γλυπτά του Παρθενώνα θα χρεωθούν μια μεγάλη ιστορική ευθύνη, υπάρχει ένα πολύ σημαντικό άλλοθι. Δεν έχουν παρά να γυρίσουν δύο αιώνων σελίδες ιστορίας πίσω και να διαβάσουν τις αντιδράσεις, προτάσεις και κραυγές διαμαρτυρίας αναρίθμητων Βρετανών, ανθρώπων της τέχνης και του πνεύματος.

Στον πρόλογο του για το βιβλίο «Τα Ελγίνεια Μάρμαρα» ο Christopher Hitcenhs αναφέρει: «…ένας μεγάλος αριθμός Άγγλων που γενιές ολόκληρες αντιμετώπισαν με σοβαρότητα αυτό το θέμα, κατέληξαν στο συμπέρασμα πως έχει γίνει μια μεγάλη αδικία και προσπαθούν επί δύο αιώνες τώρα να πείσουν τους αρμοδίους ότι πρέπει να την επανορθώσουν».

Πρέπει να γνωρίζουν οι Βρετανοί ότι όσο αυτοί θα αρνούνται να μας επιστρέψουν τα έργα των προγόνων μας, τόσο εμείς θα επιμένουμε. Και δεν είμαστε μόνοι σε αυτήν την προσπάθεια. Εκτός από την πλειοψηφία των Βρετανών που τάσσονται υπέρ της επιστροφής, οι επιτροπές για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα συνεχώς πληθαίνουν ανά τον κόσμο. Ψηφίσματα και διαμαρτυρίες από φορείς, οργανώσεις και απλούς πολίτες κάθε τόσο βλέπουν το φως της δημοσιότητας.

Πρέπει λοιπόν να επικρατήσει το δίκαιο και η λογική και όπως συμπληρώνει στον πρόλογο του βιβλίου του ο Κρίστοφερ Χίτσενς «η φωνή της δικαιοσύνης σαν τη φωνή της λογικής είναι ήρεμη, αλλά πολύ επίμονη».

Σήμερα η ικανότητα, η γνώση και η εμπειρία των Ελλήνων συντηρητών, αναστηλωτών και της Επιτροπής Συντήρησης των Μνημείων της Ακρόπολης, που έχουν τύχει παγκόσμιας αναγνώρισης, εγγυώνται την άριστη συντήρηση των γλυπτών ώστε να παραδοθούν στις επόμενες γενιές στην καλύτερη δυνατή κατάσταση τους.

Δεν απομένει παρά μια χειρονομία καλής θέλησης εκ μέρους του Βρετανικού Μουσείου και είναι βέβαιο ότι η ιστορία θα τους ανταμείψει γράφοντας το γεγονός της Επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα με χρυσά γράμματα.

Ε.Φ.

Επιστολή στην εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» 5/5/2007

...

10 photosView More

The post Απόσπασμα από δημοσίευση στην εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» 5/5/2007 appeared first on Ε.Ε.Ε.Γ.Α.