back to homepage

Ναός Αθηνάς Νίκης (Απτέρου)

Είναι ένας μικρός αρχαίος ναός με πολύ μεγάλη ιστορία. Κτισμένος στη δυτική πλευρά του Ιερού Βράχου, λίγο νότια από το συγκρότημα των Προπυλαίων, δίνει μια χαριτωμένη νότα στην καταπληκτική αυτή όψη της Ακρόπολης. Ένας εντυπωσιακός πύργος, μία ξεχωριστή και επιβλητική θέση που μοιάζει με πασαρέλα αποτελεί το βάθρο του μνημείου, το οποίο αιώνες τώρα ποζάρει σαν ένα πανέμορφο μοντέλο για να θυμίζει την αρχιτεκτονική έμπνευση του Καλλικράτη και τη χάρη των ιωνικών κτιρίων.

Σήμερα (Μάιος 2002) ο ναός αυτός δεν υπάρχει. Τη θέση όπου ήταν κτισμένος σκεπάζει ένα σύννεφο από σκαλωσιές. Ευτυχώς η κατάσταση αυτή δεν θα διαρκέσει για πολύ καιρό. Το μοντέλο έχει αποσυρθεί προσωρινά. Οι τεχνικοί, οι συντηρητές και οι μαρμαροτεχνίτες του τεχνικού γραφείου του Ναού της Αθηνάς Νίκης, με πολύ στοργή και ιδιαίτερη φροντίδα, προσφέρουν θεραπεία στα πληγωμένα και κουρασμένα αρχιτεκτονικά μέλη του ναού. Φαίνεται ότι και τα μνημεία έχουν ανάγκη από λίφτινγκ.

Πριν λίγο καιρό, μετά από την μελέτη του αρχιτέκτονα και διευθυντή αναστήλωσης αρχαίων μνημείων Δημοσθένη Ζιρό, η Υπηρεσία Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης  (Υ.Σ.Μ.Α.) αποφάσισε την αποξήλωση του μνημείου. Σήμερα (Μάιος 2002) όλα τα αρχιτεκτονικά μέλη του ναού βρίσκονται διάσπαρτα ανατολικότερα του βάθρου. Εκεί σε ένα χώρο που θυμίζει χειρουργείο, εκτελούνται με πολύ ευλάβεια και ιδιαίτερη προσοχή σωστικές, διορθωτικές επεμβάσεις και συμπληρώσεις με νέα μάρμαρα, υπό την επίβλεψη του κυρίου Ζιρό. Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η φάση, το μνημείο θα αναστηλωθεί. (Το μνημείο αναστηλώθηκε στην υπάρχουσα θέση του και οι εργασίες αποπερατώθηκαν το καλοκαίρι του 2010).

Η αναστύλωση αυτή είναι η τρίτη στη μακραίωνη ιστορία του ναού και θεωρείται η πιο αυθεντική. Οι δύο προηγούμενες αναστυλώσεις έγιναν, η πρώτη το 1835 με έφορο αρχαιοτήτων τον Λουδοβίκο Ρος και αρχιτέκτονες τους Σάουμπερτ και Χάνσεν, και η δεύτερη το 1939-1940 με τον Νίκο Μπαλάνο και συνεχιστή αυτού τον Αναστάσιο Ορλάνδο. Στις δύο αυτές αναστηλώσεις παρατηρήθηκαν πολλές λανθασμένες τοποθετήσεις και κακή χρησιμοποίηση των μεταλλικών συνδέσμων οι οποίοι προκάλεσαν σημαντικές φθορές στα μάρμαρα.

Ο ναός της Αθηνάς Νίκης που κτίστηκε το 426 π.χ. εκτός από την περίφημη αρχιτεκτονική του, έχει και μία ιδιαίτερη καλλιτεχνική αξία με τις γλυπτικές συνθέσεις της ζωφόρου και τα αριστουργηματικά θωράκια με τις Νίκες. Αυτή την καλλιτεχνική αξία ζήλεψε ο λόρδος Έλγιν και έβαλε και εδώ το χέρι του. Δεν του έφτασαν τα γλυπτικά αριστουργήματα του Φειδία από τη ζωφόρο, από τις μετώπες και τα αγάλματα των αετωμάτων του Παρθενώνα, που τα αφαίρεσε από τη φυσική τους θέση με άγαρμπο και βάρβαρο τρόπο, δεν του έφτασαν η Καρυάτιδα, ο κίονας και τα άλλα αρχιτεκτονικά στοιχεία του Ερεχθείου, θέλησε να έχει δείγματα και από τον ναό της Αθηνάς Νίκης γιατί πίστευε ότι έτσι θα αποδείξει την αγάπη του για την τέχνη…

Ε.Φ.